13 آبان تاریخ 3 واقعه بزرگ در ایران

وز 13 آبان که در تقویم به عنوان روز مبارزه با استکبار نام‌گذاری شده یادآور سه واقعه مهم در تاریخ معاصر ایران است که در سه دوره مختلف رخ داده و به همین دلیل این روز را در تاریخ کشور به عنوان روزی به یادماندنی به ثبت رسانده است.

تبعید امام خمینی(ره) به ترکیه در 13 آبان 1343، 13 آبان 1357 که روز دانش‌آموز نام گرفت و تسخیر لانه جاسوسی در 13 آبان 1358 عنوان این سه واقعه تاریخی است که نمی‌توان هیچ یک را از نظر اهمیت نسبت به دیگری اولی تر دانست چرا که هر کدام در دوره وقوع تاثیر گذاری خاص خود را داشته و شرایط را به نحوی تغییر داده‌اند.

تبعید امام خمینی(رحمةالله علیه) به ترکیه 13 آبان 1343

کاپیتولاسیون یا حق قضاوت کنسولی حقی است که به اتباع بیگانه داده می‌شود و آنها را ازشمول قوانین کشور مصون ومستثنی می‌کند؛ درواقع در صورت ارتکاب جرم در خاک کشور، دولت میزبان حق محاکمه آن مجرم را ندارد.

کاپیتولاسیون ریشه در استعمار دارد و کشورهای استعمارگران این قانون را به کشورهای ضعیف تحت‌ سلطه تحمیل می‌کردند؛ کاپیتولاسیون درایران طی معاهده ترکمانچای برای اتباع روسیه به رسمیت شناخته شد و پس ازآن برخی کشورهای استعمارگر دیگر، این امتیاز نامشروع را بعلت ضعف حکومت های قاجاریه کسب کردند؛ اما، کاپیتولاسیون در سال 1306، تحت فشار افکار عمومی و فضای حاکم بر روابط بین‌الملل پس از جنگ اول جهانی لغو گردید.

هنوز بیش از 3 دهه از الغای کاپیتولاسیون نمی‌گذشت که محمدرضا پهلوی احیاگر مجدد آن شد. کابینه اسدالله علم در سیزدهم مهر سال 1342، به دستور شاه، پیشنهاد آمریکا مبنی‌بر اعطای مصونیت قضایی به اتباع آمریکایی را به صورت یک لایحه قانونی در هیتت دولت تصویب کرد.

چندی بعد این خبر به حضرت امام رسید و ایشان را به خروش و فریاد واداشت به طوری که در4 آبان 1343 ایشان طی نطقی تاریخی به رسوایی این اقدام ننگین پرداختند.

فرازهایی از سخنرانی ایشان چنین بود: « … دولت با کمال وقاحت از این امر ننگین طرفداری کرد، ملت ایران را از سگ‌های آمریکایی پست‌تر کردند.

اگر چنانچه کسی یک سگ آمریکایی را زیر بگیرد، بازخواست از او می‌کنند؛‌ اگر شاه ایران یک سگ آمریکایی را زیر بگیرد بازخواست می‌کنند و اگر چنانچه یک آشپز آمریکایی شاه ایران را زیر بگیرد، مرجع ایران را زیر بگیرد، بزرگترین مقام ایران را زیر بگیرد، هیچ کس حق تعرض ندارد…». رژیم که در طول دو سالی که امام قیام کرده بودند، نتوانسته بود با هیچ شیوه‌ای، ایشان را آرام کند، تنها یک راه پیش پای خود می‌دید و آن تبعید امام بود.

در شب 13 آبان 1343، صدها کماندو به همراه مزدوران ساواک به منزل امام در قم حمله‌ور شدند ایشان را دستگیر و به تهران منتقل کردند و سپس با یک هواپیمای نظامی ایشان را به ترکیه تبعید کردند. این سرآغار هجرتی بود که 14 سال بعد پیروزی انقلاب اسلامی را به بار آورد.

روز دانش‌آموز 13 آبان 1357

سیزده آبان ۵۷ بود. دانشجویان و دانش آموزان، مانند روزهای پیش، در دانشگاه تهران اجتماع کرده بودند و با شعارهای توفنده و مشت های گره کرده، جنایت های رژیم منفور پهلوی را محکوم می کردند و خواهان برپایی حکومت اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) بودند. عده ای از جوانان در کنار نرده های دانشگاه و عده ای دیگر در زمین چمن دانشگاه، علیه رژیم شعار می دادند. این وضعیت تا ظهر ادامه داشت، که ناگهان، گلوله های قساوت دژخیمان شاه، فضای پیرامون دانشگاه را در تاریکی فرو برد. بیش از شصت تن از دانش آموزان، به خاک و خون کشیده شدند. به همین مناسبت، این روز را روز دانش آموز نامیدند، تا برای همیشه چراغی فرا راه دانش آموزان عزیز کشورمان باشد و روحیه ی ظلم ستیزی و عدالت خواهی را در آنان، همواره زنده نگه دارد.

در حالی که انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی(ره) به روزهای سرنوشت سازی نزدیک می‌شد همه اقشار مردم ایران از زن و مرد و پیر و جوان، سعی در ایفا کردن نقش تاریخی خود و عمل به تکلیف الهی داشتند. در این میان دانش‌آموزان و نوجوانان شور و حال دیگری داشتند. صبح روز ۱۳ آبان ۱۳۵۷، دانش‌آموزان در حالی که مدارس را تعطیل کرده بودند، به سمت دانشگاه تهران حرکت کردند تا صدای اعتراض خود را به گوش همگان برسانند. این جوانان پر شور و خداجو، گروه گروه، داخل دانشگاه شدند و به همراه دانشجویان و گروه‌های دیگری از مردم در زمین چمن دانشگاه اجتماع کردند. مأموران،‌ ابتدا چند گلوله گاز اشک‌آور در میان این جمعیت خروشان پرتاب کردند؛ اما، اجتماع کنندگان در حالی که به سختی نفس می‌کشیدند، صدای خود را رساتر کرده و با فریاد الله‌اکبر، لرزه بر اندام مأموران مسلح شاه افکندند.در این هنگام تیراندازی آغاز شد و جوانان و نوجوانان بی‌گناه، یکی پس از دیگری، در خون خود غلتیدند. در این روز، 56 نفر شهید و صدها نفر مجروح شدند.

حضرت امام(ره) در پیامی به همین مناسبت فرمودند: «… عزیزان من صبور باشید، که پیروزی نهایی نزدیک است و خدا با صابران است … ایران امروز جایگاه آزادگان است… من از این راه دور، چشم امید به شما دوخته‌ام … صدای آزادی‌خواهی و استقلال‌طلبی شما را به گوش جهانیان می‌رسانم.»

یوم اللّه سیزده آبان، یادآور حماسه ها، ایثارها و فداکاری های دانش آموزان عزیزمان است. این روز با شکوه بدین سبب، روز «دانش آموز» نامیده شد، تا خاطره ی فرزندان دلیر انقلاب برای همیشه جاودان بماند و درسی فراموش ناشدنی برای تمام دانش آموزان در سراسر گیتی باشد که با ابرقدرت ها و چپاول گران بین المللی به مبارزه ی بی امان بپردازند و عزت را بر زندگی ذلت بار ترجیح دهند. روز دانش آموز به همه ی مستضعفان جهان می آموزد که علیه مستکبران قیام کنند و حقوق مسلم و از دست رفته ی خویش را از چنگال استکبار و استعمار بیرون کشند. پیام روز دانش آموز به مسلمانان این است که: تنها در برابر والایی های ارجمند مکتب توحید به نماز بایستید و فقط در پیشگاه خدا به کرنش و سجود بنشینید.

تسخیر لانه جاسوسی ـ روز مبارزه با استکبار جهانی 13 آبان 1358

بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در بهمن ماه سال 1357 شاهد روي كار آمدن دولت موقت به نخست وزيري مهندس بازرگان در ايران بوديم.اين دولت داراي اعضائي بود كه عمدتا داراي گرايشات فكري غربگرا و متمايل به نظام ليبرال سرمايه داري غرب بودند و به همين خاطر به دولت موقت ليبرال معروف گرديد.از آنجائي كه دولت موقت سياست تمايل به غرب را اساس كار خود قرار داده بود.

بنابراين از نفوذ ايدئولوژي كمونيسم و سوسياليسم شرق به رهبري شوروي به داخل كشور مي ترسيد.بنابراين دولت موقت از آمريكا در خواست مبادله اطلاعات سري بر ضد شوروي را داشتند و همچنين از آمريكا خواستند كه فعاليت مستشاران نظامي آمريكا در ايران را تمديد كند.

اين در حالي بود كه اين سياست با شعار اصلي انقلاب اسلامي كه نشأت گرفته از تراوش فكري پاك و ناب حضرت امام خمینی(رحمةالله علیه)در سياست خارجي ((نه شرقي نه غربي جمهوري اسلامي ))بود ،در تضاد كامل بود.

طبق اسناد شماره يك تا شش جلد 16 لانه جاسوسي، در يكي از ملاقات ها پيشنهادات ذيل از طرف دولت آمريكا به دولت موقت داده شد كه در دولت موقت مورد بررسي قرار گرفت.

1- ارتقاي سطح روابط ديپلماتيك تا حد سفير
2- تمهيد ملاقات با امام خمینی(رحمةالله علیه) توسط دولت موقت
3- توسعه پايگاه هاي خبري آمريكا در ايران
4- جلب افكار عمومي نسبت به آمريكا و فرو نشاندن احساسات ضد آمريكائي
5- استمرار فروش نفت از سوي ايران
6- تشكيل احزاب ملي و اجازه فعاليت هاي مربوط به حقوق بشر از سوي آمريكا در ايران.

دولت موقت در راستاي فراهم كردن بستر وابستگي ايران به آمريكا اقداماتي را نيز انجام داد كه از مهم ترين آنها عبارت بودند از:
1- لغو بسياري از قراردادهاي نظامي
2- انتقال نظاميان به محل سكونتشان
3- پيشنهاد پس دادن هواپيماهاي پيچيده اف 14 به آمريكا.

مهمتر از همه در راستاي همين تمايل به غرب ،ملاقات هاي ديپلماتيكي بين آمريكائي ها و مقامات ايراني صورت گرفت.تمامي اين دلايل حاكي از استمرار سياست خارجي قبل از انقلاب در بعد از انقلاب و در دوره حاكميت ليبرالها در ايران است.

در نتيجه اين فعاليت هاي دولت موقت براي وابستگي مجدد ايران به غرب و آمريكا ،گروهاي انقلابي مقابله مستقيم خود را با اين اقدامات دولت موقت شروع كردند كه اساسي ترين و محوري ترين آن حمله به سفارت آمريكا به عنوان لانه و مركز عملياتي جاسوسي عليه نظام ،در 13 آبان سال 58توسط دانشجويان پيرو خط امام خمینی(رحمةالله علیه) بود.

در ابتدای انقلاب و زمان حکومت دولت موقت با هدف وادار کردن آمریکا به استرداد شاه و اموال ملت ایران، دانشجویان تصمیم به اشغال سفارت آمریکا گرفتند. دانشجویان از دانشگاه‌های تهران، پلی‌تکنیک، صنعتی شریف، شهید بهشتی و … گرد هم آمدند و طی یک راهپیمایی تا سفارت آمریکا از دیوارهای سفارت بالا رفته و علیرغم مقاومت محافظین و آمریکایی‌ها، سفارت را به تصرف کامل درآوردند.

در هنگام تسخیر سفارت، آمریکایی‌ها به سرعت مشغول نابود کردن بسیاری از اسناد دخالت‌ها و تجاوزارت و غارت‌های خود شدند ولی پس از تسخیر سفارت به سرعت از نابودی باقی‌مانده اسناد جلوگیری شد و بعدها اسنادی که از لانه جاسوسی آمریکا به دست آمده بود چاپ شده و در اختیار همگان قرار گرفت. به محض انتشار این خبر، مردم بسیاری با خشم و انزجار مقابل لانه جاسوسی تجمع کرده و از حرکت دانشجویان حمایت کردند.

امام خمینی‌(ره) نیز در پیامی این حرکت را انقلاب دوم و بزرگ‌تر از انقلاب اول نامیدند. این حرکت دانشجویان معترض، خشم آمریکایی‌ها را برانگیخت و آنها که ناتوان از درک ملتی استقلال‌طلب و آزادی‌خواه بودند، دست به اقداماتی بر ضد جمهوری اسلامی ایران زدند؛ از آن جمله فشار آوردن به مجامع بین‌المللی مانند سازمان ملل، سازمان کنفرانس اسلامی، شورای امنیت و …، ایجاد جو منفی تبلیغاتی علیه دانشجویان مسلمان و برخی اقدامات دیگر از جمله آنهاست.

اما پس از بی‌ثمر ماندن، آنها به اقدامات جدی‌تری روی آوردند؛ از جمله قطع کامل روابط سیاسی در 20 مهر 1359، حمله نظامی به ایران و تجاوز به خاک کشورمان که به شکست مفتضحانه آنها در صحرای طبس انجامید و نیز محاصره اقتصادی و بلوکه کردن دارای‌ها و اموال ایران و… که هیچ‌کدام تاکنون درعزم ملت ایران برای مقابله با ظلم و بی‌عدالتی جهانی ومنشا اصلی آن در جهان یعنی استکبار جهانی و آمریکا خللی وارد نکرده است.

اشغال سفارت آمريكا پيامدهاي بسيار مثبتي براي انقلاب و ايران داشت كه ذيلا به آنها اشاره مي گردد.

1- جنگ و مبارزه قدرت بين صاحبان اصلي انقلاب و ليبرالها ميبايستي در يك مقطع به نتيجه نهائي ميرسيدو اين نتيجه در ايستگاه اشغال سفارت آمريكا توسط دانشجويان پيرو خط امام به دست آمد و به حاكميت ليبراليزم كه بدنبال تحقق ارزشهاي غربي ودر بستر ارتباط با آمريكا بودند،پايان بخشيدند.

2- اين اقدام سياسي داراي بهره وري داخلي زيادي از لحاظ تقويت رهبري نظام شدو تب داخلي انقلاب را به ميزان بسيار بالائي افزايش داد به طوري كه حضرت امام خمینی(رحمةالله علیه)اين پديده را در بعد داخلي انقلاب دوم ياد كردند.ابتدا امام از دانشجويان خواستند تا گروگانها را كه ابتدا 150نفر بودندو نهايتا به 52نفر رسيدند تا زمان استرداد شاه و اموالش نگه دارند.در واقع مبارزه جوئي عليه آمريكا به عنوان يك اصل اساسي انقلاب توسط مردم پذيرفته شدو آمريكا به عنوان شيطان بزرگ نامگذاري شد.در واقع هدف آمريكا اين بود كه از طريق اين پايگاه جاسوسي و تماس با گروه هاي مخالف داخلي ،براي شكننده كردن هرچه بيشتر پايه هاي نظام اسلامي و نهايتا تبديل حكومت انقلابي به يك حكومت دست نشانده طرفدار غرب مانند آنچه در كودتاي 28 مرداد32رخداد،اقدام كند.اما با اين اقدام سياسي مي توان ادعا كرد كه مركز توطئه ها و كودتاها در ايران بسته شد.

3- اقدام سياسي دانشجويان خط امام باعث شد تا سياست خارجي آمريكا به كامل ترين در جه از حقارت برسد به طوري كه كارتر رئيس جمهور آمريكا در نزد افكار عمومي خويش كاملا بي اعتبار شده بود.اين حقارتها زماني به اوج خود رسيد كه كارتر در اقدامات ذيل در جهت آزادي گروگان ها ناكام ماند:

الف: توسل به كشورهاي اسلامي و سازمانهاي آزاديبخش و عدم توفيق آنها.

ب: توسل به نيروهاي ليبرال حاكم در ايران و اعزام رمزي كلارك دادستان وقت آمريكا جهت مذاكره با اعضاي شوراي انقلاب از جمله شهيد بهشتي كه توسط امام از ملاقات و مذاكره ممنوع شدند.

ج: تهديد اقتصادي ايران و توسل به شوراي امنيت و تحريم اقتصادي ايران كه توسط شوروي وتو شد.

د- سرانجام اقدام غير معمول نظامي و ماجراي طبس و رسوائي بزرگ ديگر براي آمريكا.

4- اهميت مثبت ديگر اين واقعه سياسي را مي توان در رفع اتهام چپگرايان به آمريكائي بودن انقلاب اسلامي ايران دانست،چرا كه تحليل آنها اين بود كه آمريكا بخاطر جلوگيري از يك انقلاب سوسياليستي ،انقلاب اسلامي ايران را هدايت كرده است.

5- ايران به عنوان يك نمونه از كشورهاي جهان سوم به تمامي كشورهائي كه در يكي از دو مدار و حريم شرق يا غرب قرارداشتند ،نشان داد كه يك قدرت كوچك با تكيه بر مردم ميتواند يك ابر قدرت با پيشرفته ترين و مجهز ترين سلاحها را ولو براي مدت كوتاهي مستاصل كند.

6- اين كار يك اثر فرهنگي براي محققان و پژوهشگران شد.انتشار ناگهاني اسناد لانه جاسوسي آمريكا ، مستندترين و معتبرترين اخبار و اسناد را در اختيار محققان قرارداد.

امروز سیزدهم آبان است، روز من، روز تو، روز هم بستگی ما، روز گره کردن مشت ها و فرود آن بر سر استکبار. سالروز کندن سیم خاردارهای لانه ای که استعمار را به روح ما تنگتر می کرد و بالارفتن از دیواری که حصار شده بود بر عزت نفس مان.

و امروز، روزی است که جوانان آزاده ایرانی شرف و عزت و استقلال را به خود هدیه دادند و از استعمارگران غرورشان را پس گرفتند. امروز روزی است که نوجوانان ایران از جان گذشتگی و رشادتشان را به جهانیان نشان دادند و با خونشان انقلاب را تثبیت کردند و دست طمع چپاول گران را از ایران بریدند. ایران در سیزدهم آبان درخشید و هر یک از شعشعه های این درخشش یک جوان دانش آموز بود. درخششی که هنوز ادامه دارد و از فروغ آن ایران روشن و درخشنده است.

سیزدهم آبان، تو را خوب می شناسم . تاریخ میهنم در این روز تلا لویی خدایی دارد.

روزی که سرزمینم ، مردمانم ، جوانانم از پیر مرید خود جدا افتادند ، و دگر روز دانش­ آموزان وطنم صف به صف ، با اراده ای آهنین ، نماز عشق را به جماعت اقتدا کردند ؛روزگاری دیگر چنین روزی دانشجویانم ، به پیروی از پیر خمین، دیوارهای بلند و پوشالی استکبار را فرو ریختند و زیبنده ترین درفش شجاعت را برافراشتند.روزی که سرزمینم ، مردمانم ، جوانانم از پیر مرید خود جدا افتادند ،دیدی که ایرانیان از پای ننشستند و با رهبر خود تا پای جان عهد جانانه بستند .دیدی که سالیان دراز فراق آخر شد ، دیدی که پیر فرزانه ام مرا در اغوش کشید و اکنون تو ای جهان، باز می بینی؛رفته از جهان ،اگر چه آن روح خدا لیکن علم مهرش ، بر پاست هنوز و تا تاریخ می نگارد ؛ چنین خواهد نگاشت : روح الله برای همیشه در دل­های آزادی­خواه جهان جاودانه خواهد بود.

سیزده آبان از راه می رسد و با خود حماسه های جاوید آن روزها را زنده می کند، آن روز دانش آموزان این مرز و بوم حماسه ها آفریدند، حماسه هایی که چون درختان تنومند قد برافراشتند و سبزی خویش را از قلبهای سبز و مالامال از عطوفت نونهالان عاشق به عاریه گرفتند و سربلندی خود را از استقامت و پایمردی بزرگ مردانی کوچک به ارث بردند. گرامی باد یاد و خاطره آن روزه روز گریه خورشید

سیزده آبان روز فریاد بود و روز شهادت، روز مشت های گره کرده امت، روز فتح بود، روز خروشیدن روح های پاک، روز جرقه و روز آتش بود، روز فریاد و اعتراض و روز اعتصاب و تحصن بود، روز واشکفتن گل امید و روز گریه خورشید بود.

و این‌گونه نام روز 13 آبان برای همیشه در تاریخ ایران ماندگار شد.